Zwemmen naast een roestend oorlogsschip dat mogelijk nog munitie en explosieven bevat: bij het Servische Prahovo levert de extreem lage waterstand van de Donau bijzondere taferelen op. Nieuwe dronebeelden tonen hoe Duitse scheepswrakken uit de Tweede Wereldoorlog weer boven het water uitsteken. Meer dan tachtig jaar nadat de nazi’s ze zelf tot zinken brachten, vormen ze nog altijd een gevaar voor de scheepvaart.

Op de dronebeelden van persbureau Reuters is te zien hoe zwemmers verkoeling zoeken rond een scheepsromp. Bootjes varen vlak langs het verwrongen metaal dat door de aanhoudende droogte en extreme hitte opnieuw zichtbaar is geworden. Elders langs de Donau zijn brede zandbanken te zien en liggen vaartuigen aan de oppervlakte.

Het wrak bij Prahovo is al langer bekend. Wanneer het waterpeil in de Donau sterk zakt, worden ook andere wrakken van de gezonken vloot zichtbaar. Van sommige schepen steken nog geschutskoepels en commandobruggen boven water, van andere alleen verwrongen masten en roestige delen van de romp.

Opzettelijk tot zinken gebracht
Het opmerkelijke scheepskerkhof ontstond in september 1944. Het Rode Leger rukte toen steeds verder op en de Duitse troepen moesten zich terugtrekken. Om te voorkomen dat de Sovjets hun schepen, wapens en voorraden in handen kregen, brachten de Duitsers bij Prahovo een groot deel van hun vloot zelf tot zinken.

De schepen werden zo tot zinken gebracht dat ze een barrière in de rivier vormden. Daarmee probeerden de Duitsers te verhinderen dat Sovjetschepen verder stroomopwaarts konden varen. Van de naar schatting 200 gezonken vaartuigen ligt het overgrote deel nog altijd op de rivierbodem. Maar het gaat daarbij niet alleen om oorlogsschepen, maar ook om vrachtschepen en sleepboten.

Na de oorlog werden enkele schepen geborgen of verplaatst om de vaarweg vrij te maken. Tientallen andere wrakken bleven op de bodem liggen, deels bedolven onder zand, slib en grind

Munitie en bommen
In sommige wrakken bevinden zich vermoedelijk nog munitie, mijnen en andere explosieven. Dat maakt elke bergingsoperatie bijzonder riskant.

In de zomer van 2024 werd een eerste schip uit de Donau gehaald. Aan boord vonden specialisten volgens de Servische autoriteiten kisten met munitie, wapens en niet-ontplofte bommen. Experts waarschuwen dat de explosieven na meer dan tachtig jaar onder water instabiel kunnen zijn en bij verplaatsing of contact met de lucht kunnen ontploffen.

Miljoenenverlies
De gezonken vloot hindert de scheepvaart tot op de dag van vandaag. Bij een lage waterstand blijft bij Prahovo door de wrakken op sommige plaatsen nog maar zo’n 90 meter vaargeul over. Vrachtschepen moeten er vaart minderen en kunnen door de ondiepe vaargeul minder zwaar worden geladen.

Servië verliest door die vertragingen naar schatting meer dan 5 miljoen euro per jaar. De Europese Unie maakte daarom 16 miljoen euro vrij voor een grootschalig bergingsproject, meldt ‘Euronews’. In een eerste fase worden 21 wrakken aangepakt die het scheepvaartverkeer het meest hinderen.

De aanhoudende droogte maakt duidelijk dat de berging geen moment te vroeg komt. Ook in de droge zomers van 2022 en 2024 waren wrakken zichtbaar, maar dit jaar staat de Donau op verschillende plaatsen uitzonderlijk laag.

Bron uit