In het noorden van Centraal-Indonesië ligt een archipel die meer te bieden heeft dan vele andere. Ga met ons mee op een reis naar de Derawan-eilanden .

Op onze cruise met de Raja Ampat Aggressor staat cruise director Pep voor een uitdaging. De geplande tocht van de Lembeh Strait naar de Derawan-archipel, gelegen aan de oostkust van Borneo in de Celebeszee, valt vlak voor een volle maan. Dit brengt een complicatie met zich mee: het felle maanlicht betekent waarschijnlijk dat de lokale vissers hun bagans – drijvende platforms uitgerust met netten en heldere lampen – niet bemannen. Deze netten worden gebruikt om kleine vissen en garnalen aan te trekken, die ’s nachts worden gevangen en de volgende dag op lokale markten worden verkocht.

Rond volle maan verlaten de vissers vaak hun platforms, omdat het heldere maanlicht de lampen op de bagans overstraalt. Pep weet dat dit een probleem kan zijn, want zonder vissers en vangst zijn er geen walvishaaien. Walvishaaien zijn vaak te vinden bij de bagans, waar ze zich voeden met de visresten. Ondanks het feit dat een ontmoeting nooit gegarandeerd kan worden, is een duik met walvishaaien een unieke ervaring die op het programma staat van de Raja Ampat Aggressor tijdens haar seizoensroute langs de Derawaneilanden.

Onze reis is een overtocht van de Lembeh Strait naar Borneo, waar het schip zes weken zal rondvaren tussen de Derawan-eilanden voor verschillende expedities. Een dag eerder hebben we de noordwestelijke hoek van Sulawesi bereikt en verkend. Nu, zes dagen na ons vertrek uit de Lembeh Strait, zijn we – afhankelijk van het weer – nog slechts zestien uur verwijderd van de oostkust van Borneo en de enige geplande duik bij een bagan. Het alternatief is doorvaren naar de Derawan-eilanden, zo’n vier uur verder naar het noorden, waar we geen walvishaaien zullen zien, maar wel drie andere geplande duiken kunnen maken. Pep is resoluut: een verschuiving van de bagan-duik naar een latere datum is geen optie. Hij is ervan overtuigd dat de volgende dag onze enige kans wordt om met walvishaaien te duiken tijdens deze expeditie. We staan dus voor een beslissing: gokken op walvishaaien, of kiezen voor meer duiken bij de Derawaneilanden.

ALLES OF NIETS

Halverwege onze indrukwekkende 12-daagse reis werken we al een reeks bucketlist-locaties af. Van blauwringen kokosnootoctopus tot talrijke naaktslakken, de endemische Banggai kardinaalvissen en frogfish – in de Lembeh Strait zien we het allemaal. Verderop, in de noordoostelijke hoek van Sulawesi, duiken we bij het Sangkastrand op een rif dat bedekt is met indrukwekkende oranje zachte koralen. Op weg naar Borneo zwemmen we met tientallen groene zeeschildpadden voor de kust van Bunaken Island.

Met zoveel geweldige duiken achter de rug, is Peps voorstel om drie duiken te riskeren in de hoop een walvishaai te vinden, een eenvoudige beslissing: unaniem kiezen we aan boord voor de bagans. En Peps intuïtie is goed; het is een beslissing waar we geen spijt van krijgen. De volgende ochtend, rond 10 uur, bereiken we de ondiepe zeebodem voor de kust van Borneo en beginnen de verspreide bagans af te speuren naar vissers en walvishaaien. Om 11 uur klinkt de duikbel: een van de twee duikers in de bijboot van de Raja Ampat Aggressor vindt een bemand platform – met twee walvishaaien die zich tegoed doen aan de vangst in het water. Tijd om snel in actie te komen!

WALHAAIENKOORTS

Om 11:45 uur verlaten we de boot onder een wolkeloze hemel en met uitstekende zichtbaarheid. We worden beloond met een van de mooiste walvishaaiontmoetingen die ik ooit heb meegemaakt. Zoals verwacht zwemmen twee trage, meer dan acht meter lange exemplaren herhaaldelijk rond onze kleine groep duikers, die zich onder de bagan verzameld heeft. De dieren genieten zichtbaar van de sardines die de vissers in het water gooien. Met hun gigantische bekken, die ze rechtop in de waterkolom houden, zuigen de walvishaaien de sardines bijna 75 minuten lang in grote slokken van het wateroppervlak op. Drie rifduiken opofferen voor zo’n magische ontmoeting blijkt absoluut de juiste beslissing!

BEZOEK AAN DE KLEUTERSCHOOL

Met deze waanzinnige ontmoeting genoteerd in de logboeken varen we vier uur noordwaarts naar het eiland Sangalaki. Daar wacht ons een ander bijzonder moment: het vrijlaten van pas uitgekomen groene zeeschildpadden uit het reservaat bij de rangerpost op het eiland. Om hun overlevingskansen te vergroten, worden de schildpaddeneieren direct na ontdekking van een nieuw nest op het eiland ‘geoogst’. Vervolgens worden ze in een beschermd gebied geplaatst tot de jongen uitkomen.

De pasgeboren schildpadden worden een dag in een klein bassin gehouden en bij zonsondergang vrijgelaten om ze te beschermen tegen roofdieren, vooral zeevogels. Nog steeds vol enthousiasme over onze magische walvishaaienervaring, krijgen we nu de kans om de reservaatbeheerders te helpen bij het verzamelen van de jonge schildpadden die net uit hun nest in het beschermde gebied tevoorschijn komen. In een geïmproviseerd schildpaddenwedstrijdje worden de spartelende jongen in smalle, tijdelijke banen geplaatst, waar ze meteen richting zee sprinten. Het is een betoverend schouwspel dat ons wederom een onvergetelijke ervaring oplevert.

RAJA AMPAT IN HET KLEIN

Van de 31 eilanden van de Derawanarchipel, gelegen op twee graden ten noorden van de evenaar in de Celebeszee, bezoekt de Raja Ampat Aggressor tijdens een zevendaagse safari spectaculaire duikplekken bij vier van deze eilanden. De Derawan-archipel ligt aan de rand van het koraaldriehoekgebied en herbergt een uitzonderlijke biodiversiteit: 872 soorten rifvissen, 507 soorten koralen en ongewervelde dieren, waaronder vijf soorten reuzenmosselen, twee soorten zeeschildpadden en de aan land wonende kokoskrab, ook wel palmendief genoemd. Het wordt snel duidelijk dat het duiken bij de Derawan-eilanden vergelijkbaar is met dat rondom Waigeo en Gam in het noorden van Raja Ampat. De rifkoralen zijn net zo gezond en indrukwekkend, zij het op een kleinere schaal. Voorlopig lijken de Derawan-eilanden te ontsnappen aan de destructieve krachten van klimaatverandering. Hier groeien oude, grote koralen en dichte velden van hertshoornkoralen. Gezonde koralen betekenen gezonde vispopulaties – net zoals bij Raja Ampat.

Omdat de Derawan-eilanden uit atollen bestaan, bieden ze duiklocaties met steile wanden, rifpassages naar lagunes en stromingsduiken op blootgestelde plekken. Bij een afdaling langs een dropoff bij Barracuda Point voor Kakaban Island gebruiken we rifhaken om onze positie te behouden in de sterke stroming. Pep bereidt ons daar tijdens de briefing goed op voor. Ik besluit mijn camera aan boord te laten, wat een verstandige keuze blijkt, want de stroming is te krachtig om te fotograferen. Toch lukt het me om dicht bij een enorme school barracuda’s te komen en een paar minuten met deze indrukwekkende vissen door te brengen. Opvallend is hoe het rif verandert wanneer we van de blootgestelde kant van Barracuda Point naar de luwe zijde van de stroming bewegen. Waar de muur relatief kaal is door de constante stroming, ontvouwt zich aan de andere kant een prachtig landschap van steenkoralen, vol leven en kleur. Later op de dag keren we terug naar Barracuda Point. Ditmaal gebruik ik geen rifhaak en laat ik me met de stroming meevoeren naar het uiteinde, waar ik om de hoek in rustiger water beland. Daar breng ik 70 fantastische minuten door, waarin ik foto’s maak van de kleurrijke koraalwouden en hun bewoners in het heldere licht van de namiddag.

Een ander hoogtepunt van onze reis is een bezoek aan het grootste kwallenmeer ter wereld op Kakaban Island. Deze met mangroven omgeven lagune is een afgesloten zoutwatermeer dat de thuisbasis is van drie soorten nietstekende kwallen. Het is een leuke uitdaging om de kwallen te fotograferen met alleen een masker en snorkel, omdat vinnen verboden zijn om de fragiele dieren te beschermen. Het levert een unieke ervaring op en een paar prachtige opnames van dit natuurlijke wonder.

NOG NOOIT GEZIEN!

Bij Sangalaki Island beleven we een ongelooflijke ontmoeting op de duiklocatie Manta Cleaning Station #2: parende inktvissen. Hoewel de beloofde manta’s zich niet laten zien, worden we aan het einde van de duik verrast door vier inktvissen die zich in de broedfase bevinden. Ze zijn zo gefocust op hun paringsproces dat ze zich totaal niet door ons laten storen. We voelen ons gelijktijdig fotografen, mariene biologen en voyeurs, terwijl we getuige zijn van een van de meest fascinerende voortplantingsprocessen in de natuur. Echt heel uniek.

KRACHTIGE STROMINGEN

Op de voorlaatste dag van de liveaboardtrip duiken we vroeg bij de doorgang van Maratua Island, de zeewaartse toegang tot de lagune van het eiland. Dit doen we aan het einde van het opkomende tij, wanneer het zicht optimaal is. Omdat Pep sterke stromingen voorspelt, laat ik mijn camera opnieuw aan boord – een verstandige keuze. Terwijl we bij de monding van de doorgang enorme scholen snappers en grote horsmakrelen zien, is het heerlijk om het spektakel simpelweg hangend aan een haak te observeren, zonder na te denken over diafragma’s, sluitertijden en zwevende deeltjes.

LAATSTE KANS GEMIST?

Na tien volle dagen duiken en een prachtige verzameling foto’s besluit ik de twee duiken op de laatste dag bij Derawan Island over te slaan. Misschien een vergissing, want degenen die wel meedoen, vertellen enthousiast dat het rif de kers op de taart van de afgelopen vier dagen is. En daar kan ik niets tegenin brengen. De Derawan-eilanden lijken echt het ‘Raja Ampat van noordelijk Centraal-Indonesië’ te zijn.

INFO

Alles wat je wilt weten over de liveaboard

De Raja Ampat Aggressor is 30 meter lang, 9 meter breed en heeft acht hutten voor 16 gasten en 14 bemanningsleden. Het schip biedt plaats aan maximaal 14 duikers, wat minder is dan bij de meeste duiksafari’s. De nieuwe RIB’s zijn snel en comfortabel. Het duikdek beschikt over twee grote dubbele cameratafels, en de salons aan boord hebben meer oplaadpunten dan een Tesla-showroom. Met de uitstekende maaltijden, de professionele bemanning en de comfortabele hutten is het geen verrassing dat de Raja Ampat Aggressor een van de hoogst gewaardeerde Aggressor-jachten in de vloot is.

De reis naar de Derawan-eilanden is exclusief. Er zijn momenteel zo ver wij weten geen andere duiksafari’s die opereren voor de kust van Oost-Borneo. Raja Ampat is sinds 2015 een vaste bestemming binnen de Aggressor-vloot.

Dit is de route

Van juli tot begin september vaart de Raja Ampat Aggressor naar de Derawaneilanden. Duikers kunnen de overgangstochten boeken van de Lembeh Strait naar Berau (Tanjung Batu) of terug, aan beide uiteinden van het seizoen. Tussen deze overgangsreizen door maakt het schip zevendaagse tochten rond de Derawaneilanden, van Berau naar Berau.

Ongeacht de geboekte reis behoren een duik met walvishaaien bij de bagans, een bezoek aan het schildpaddenreservaat op Sangalaki Island en snorkelen met de nietstekende kwallen in het meer van Kakaban Island tot de hoogtepunten van deze safari.

Reisadvies

De reis naar Indonesië is op zich al een avontuur. Vanwege de vele vluchten, overstappen en bagagetransfers wordt aangeraden om een paar dagen eerder in Berau of de Lembeh Strait aan te komen. Dit geeft je wat tijd om te wennen aan het tijdsverschil en eventueel één of twee duiken te maken vanuit een resort, bijvoorbeeld het White Sands Beach Resort in Lembeh.

Bron uit Duiken 03 2025